Ogrodniczy   Witamy na Wydziale Ogrodnictwa i Architektury Krajobrazu
Menu

20-950 LUBLIN, ul. Akademicka 13
tel. (+ 81) 445-65-05, 445-68-67




Historia

« wstecz

Katedra Sadownictwa powstała w 1965 roku w wyniku przekształcenia istniejącej od 1951 r. Katedry Ogrodnictwa Wydziału Rolnego UMCS, a następnie WSR. Należy więc do najstarszych jednostek organizacyjnych całej Uczelni, nie tylko Wydziału Ogrodniczego. W latach 1970-1989 funkcjonowała jako Zakład Sadownictwa Instytutu Produkcji Ogrodniczej. Do historycznie utrwalonej struktury katedr powrócono w 1989 rok i od l września 1989 tego roku Katedra Sadownictwa stała się ponownie samodzielną jednostką Wydziału Ogrodniczego AR. W marcu 1994 r. powołano w ramach Katedry Zakład Krzewów Jagodowych.

Początkowo Katedra mieściła się w dwóch pokojach przy ul. Króla Leszczyńskiego 9, następnie kolejno w budynku Fizyki UMCS i w gmachu Teorii Weterynarii. Stosunkowo dobre warunki lokalowe miała od roku 1960, po przeprowadzce do nowo wybudowanego gmachu Agrotechniki przy ul. Akademickiej 15. Katedra posiadała wówczas 6 pokoi o łącznej powierzchni 107,5 m2 oraz magazyn o pow. 32,5 m2.W latach 1961-1965 liczba pracowników szybko rosła. Angażowano do pracy specjalistów różnych dziedzin ogrodnictwa (m.in. warzywnictwa, roślin leczniczych, roślin ozdobnych, genetyki i hodowli, uprawy i nawożenia, pszczelnictwa). Profesor Stanisław Zaliwski - ówczesny kierownik Katedry - chętnie udostępniał im pomieszczenia, gdyż Jego marzeniem było skompletowanie tak wybitnej kadry pracowników naukowych, aby można było utworzyć jedyny we wschodniej Polsce Wydział Ogrodniczy. Katedra rozwijała się, przybywali ludzie o wysokich kwalifikacjach zawodowych - kierownicy katedr przyszłego Wydziału Ogrodniczego.

W 1970 roku uległy zmianie struktury organizacyjne Wydziału. W miejsce katedr powołano instytuty. Katedra jako Zakład Sadownictwa została włączona do Instytutu Produkcji Ogrodniczej, który miał swoją siedzibę przy ul. Króla Leszczyńskiego 9 (obecnie 7). W tym okresie Zakład Sadownictwa zajmował 8 pokoi, 2 pracownie chemiczne, fitotron i ciemnię do testów biologicznych oraz salę ćwiczeń (w której umieszczono również bibliotekę zakładową), o łącznej powierzchni 200 m2 .

Ostatni raz - jak dotąd - Katedra zmieniła adres w 1990 roku, przenosząc się do nowo wyremontowanego budynku przy ul. Króla Leszczyńskiego 58 (dawnego domu studenckiego). W tym budynku Katedra otrzymała 10 pokoi, dwie pracownie chemiczne, jedną biologiczną oraz dwa pomieszczenia na niskim parterze, w których przechowuje się materiał roślinny dla potrzeb dydaktyki i do analiz. Łączna powierzchnia pomieszczeń wynosi 246,3 m2.

Bazą doświadczalną Katedry był początkowo sad w RZD w Elizówce (1959-1968) o powierzchni 5 ha, którego kierownikiem był dr Zdzisław Kalinowski. Od roku 1968 prawie wszystkie badania prowadzone są w sadzie doświadczalnym GD w Felinie, którego kierownikiem w latach 1970-1993 była dr Krystyna Mitrut. Sad zajmuje obszar około 10 ha; poza nasadzeniami doświadczalnymi, znajdują się w nim kolekcje dydaktyczne ważniejszych gatunków roślin sadowniczych, uzupełniane najnowszymi odmianami. W gospodarstwie tym do dyspozycji Katedry są dwie wiaty, garaż metalowy i niewielki domek, w którym znajdują się pomieszczenia socjalne dla pracowników i studentów oraz pracownia polowa. Katedra posiada 3 ciągniki oraz sprzęt specjalistyczny: sekatory pneumatyczne, rozdrabniacz do gałęzi, kosiarki, glebogryzarkę, opryskiwacze ciągnikowe (w tym jeden spełniający standardy UE), dwie komory chłodnicze i sortownicę mechaniczną.

Od początku istnienia Katedry do 1974 roku kierownikiem jej był prof. dr Stanisław Zaliwski, wybitny naukowiec i praktyk z zakresu sadownictwa, człowiek o bardzo szerokich zainteresowaniach (przez kilka lat wykładał również warzywnictwo i inne przedmioty). Profesor dojeżdżał do Lublina z Puław, gdyż jednocześnie był dyrektorem Zakładu Badawczego Instytutu Sadownictwa w Górnej Niwie (1950-1963). W latach 1970-1974 pełnił obowiązki dyrektora Instytutu Produkcji Ogrodniczej AR, a także wiele funkcji społecznych. Był m.in. inicjatorem i pełnomocnikiem Uczelni przy tworzeniu Oddziału Ogrodniczego.

Po przejściu prof. dr Stanisława Zaliwskiego na emeryturę w 1974 roku, Rada Wydziału Ogrodniczego powierzyła kierownictwo Katedry Sadownictwa prof. dr hab. Januszowi Lipeckiemu, które sprawował do 2003 roku. W latach 2003 – 2008 kierownikiem Katedry była prof. dr hab. Justyna Wieniarska. Od października roku 2008 funkcję tę piastuje prof. dr hab. Bohdan Dobrzański jr.

Osiągnięcia Katedry Sadownictwa w rozwoju kadry naukowej wyrażają się wypromowaniem 20 doktorów, uzyskaniem przez 6 pracowników stopnia naukowego doktora habilitowanego, l pracownikowi nadano tytuł docenta, 3 pracownikom tytuł naukowy profesora, a l pracownika powołano na stanowisko profesora nadzwyczajnego UP. Studia doktoranckie – zakończone obroną - odbyły w Katedrze dwie osoby, obecnie liczba doktorantów wynosi 1.

Tytuł profesora uzyskali: Stanisław Zaliwski (1962), Ja¬nusz Lipecki (1980), Justyna Wieniarska (2001); stopień doktora habilitowanego: Janusz Lipecki (1973), Jan Selwa (1991), Justyna Wieniarska (1993), Stanisław Wociór (1994), Tadeusz Jacyna (2001).Stopień naukowy doktora uzyskali: Janusz Lipecki (1964), Michał Drozdowicz (1966), Edmund Boniecki (1969), Zdzi¬sław Kalinowski (1972), Justyna Wieniarska (1973), Stanisław Wociór (1974), Jan Selwa (1976), Tadeusz Mitrut (1977), Samy Ismail Hassan Gaafar (Egipt, 1980), Krystyna Mitrut (1981), Joanna Szwedo (1984), Ewa Żmuda (1986), Paweł Michalski (1999), Paweł Krawiec (1999), Iwona Szot (2000), Dorota Pawłowska (2002), Tomasz Lipa (2004), Piotr Sienkiewicz (2004).

Grono pracowników naukowych (poza obecnie zatrudnionymi) tworzy¬li: prof. dr Stanisław Zaliwski (1951-1974), doc. dr hab. Jan Selwa (1966-1993, zmarł 12 czerwca 1993 r.), dr hab. Stanisław Wociór (1967-1995), doktorzy: Leon Rewieński (1951-1958, zmarł w maju 1958 r.), Zdzisław Kalinowski (1958-1993, przeszedł na emeryturę), Michał Drozdowicz (1967-1970), Ja¬kub Drozdowicz (1968-1969), Tadeusz Mitrut (1972-1980); magistrzy: Anna Markiewicz-Anasiewicz (1951-1955), Stefan Łukasik (1963-1966), Józef Wołoszyn (1973-1979), Stanisława Bochenek-Suszek (1975-1977), Grzegorz Doraczyński (1993-1996), Artur Prostak (1996-1998).

W latach 1961-1966 w Katedrze pracowali przejściowo (tj. do chwili utworzenia specjalistycznych katedr): prof. dr hab. Marian Kossowski, doc. dr hab. Tadeusz Zderkiewicz, prof. prof. Teresa i Dzierżykraj Hulewiczowie, prof. prof. Zofia i Michał Demianowiczowie, dr Jan Szendel, doc. dr hab. Jan Piech. Wieloletnimi pracownikami Katedry były: mgr Barbara Tarkowska (1973-1998) oraz inż. Elżbieta Ślaska. Przejściowo na etatach technicznych pracowali: mgr inż. Dariusz Jakubaszek i mgr inż. Piotr Włodarczyk.

Tematyka badawcza realizowana w Katedrze dotyczyła i dotyczy kilku ważnych dla praktyki zagadnień. Ich zakres jest zależny od sytuacji i potrzeb sadownictwa oraz możliwości Katedry.

W pierwszym okresie działalności głównym kierunkiem badań była intensyfikacja produkcji sadowniczej (uzyskiwanie wysokich, dobrej jakości plonów owoców możliwie jak najszybciej po posadzeniu roślin poprzez stosowanie podkładek karłowych) oraz problem mrozoodporności drzew owocowych. Kierunek ten został w ogólnych zarysach zachowany w latach póź¬niejszych, z większym naciskiem na problemy agrotechniki sadów. W Katedrze były realizowane 4 tematy badawcze zlecone przez Instytut Sadownictwa i Kwiaciarstwa w Skierniewicach, dwa tematy z Instytutu Agrofizyki PAN w Lublinie oraz sześć tematów koordynowanych przez Katedrę Sadownictwa SGGW w Warszawie i AR w Krakowie (1986-1990), a w latach 1991-1994 opracowano cztery projekty badawcze (granty) finansowane przez KBN oraz jeden temat zbiorczy w zakresie badań własnych i cztery tematy w zakresie działalności statutowej. W latach 1999-2002 realizowano projekt badawczy wspólnie z Instytutem Gleboznawstwa i Kształtowania Środowiska Przyrodniczego AR w Lublinie.

Dużym osiągnięciem są wyniki badań prowadzonych pod kierunkiem profesora J. Lipeckiego nad stosowaniem herbicydów w sadach, jagodnikach i szkółkach. Jako pierwszy w Polsce rozpoczął on tego typu badania i ma w tej dziedzinie niewątpliwie największe osiągnięcia. Początkowo badania dotyczyły wpływu różnych herbicydów i ich dawek na wzrost roślin, plony, jakość owoców, a także na chwasty w porównaniu z metodami konwencjonalnymi. W późniejszych latach prowadzono je wspólnie z innymi katedrami AR, np. Katedrą Mikrobiologii, Gleboznawstwa, Uprawy i Nawożenia. Wyniki tych badań znalazły szerokie zastosowanie w praktyce.

Bardzo wysoko zostały ocenione przez naukę i praktykę wyniki badań dotyczące biologii i fizjologii kwitnienia wiśni, głównie w aspekcie jakości pyłku, mechanizmu jego przemieszczenia się i zapylania kwiatów, a także dotyczące oceny odmian wiśni dla sadów intensywnych z uwzględnieniem roli zapylaczy. Wykazano możliwość zagęszczania sadów wiśniowych, co pozwala na zwiększenie plonów z hektara, szczególnie w pierwszych latach po posadzeniu. Bardzo ciekawe wyniki uzyskano w badaniach nad selekcją antypki na łatwość rozmnażania wegetatywnego i rozmnażaniem wiśni na własnych korzeniach. Wykazano ich dużą przydatność do intensywnych nasadzeń produkcyjnych.

Od lat prowadzona jest ocena biologiczna i produkcyjna odmian malin, a także klonów polskiej hodowli. Prowadzono też badania adaptacyjne malin dla przetwórstwa i zamrażalnictwa. Miały one duże znaczenie dla regionu lubelskiego.

Część prac realizowano w ramach ogólnopolskich programów badawczych, których efektem była korekta liczb granicznych i zaleceń nawożenia w sadach. Kontynuowane są badania dotyczące określenia potrzeb pokarmowych roślin sadowniczych, oceny jakości jabłek i ich przechowywania w zależności od poziomu nawożenia. Podjęto próby racjonalizacji nawożenia szkółek. Interesujące wyniki uzyskano na temat konkurencyjności niektórych gatunków chwastów w nasadzeniach truskawki w zależności od liczebności (zagęszczenia) chwastów. Truskawki najlepiej rosły i owocowały w obecności Capsella bursa-pastoris; Poa annua była także mało konkurencyjna, a szkodliwymi gatunkami były: Atriplex patulum i Erigeron canadensis, zwłaszcza w większym zagęszczeniu.

Istotny wkład w rozwój sadownictwa regionu stanowią opracowania dotyczące modeli sadów po zimie 1986/87 oraz wdrożenia intensywnych sadów wiśniowych na Lubelszczyźnie z drzewek mnożonych metodą tradycyjną i własnokorzeniowych.Wyniki doświadczeń zostały przedstawione w wielu publikacjach.

Dorobek naukowy pracowników Katedry Sadownictwa składa się z 759 pozycji, w tym z 290 oryginalnych rozpraw naukowych, 235 referatów i komunikatów, 209 publikacji popularnonaukowych oraz 25 ekspertyz i innych opracowań.

Jednym z przejawów aktywności naukowej Katedry było zorganizowanie 4 konferencji Zespołu Herbicydowego KNO PAN oraz 3 konferencji sadowniczych. Pracownicy Katedry biorą aktywny udział w konferencjach i seminariach naukowych organizowanych przez ISiK w Skierniewicach oraz przez inne ośrodki akademickie, jak również w międzynarodowych konferencjach i sympozjach: we Włoszech (1989, 1993), Hiszpanii (1980, 1996), Niemczech (1987, 1998), na Litwie (1992, 2002), Słowacji (1998), Węgrzech (2000), w Czechach (2001) i Austrii (2002), Warszawie (1974, 1988), Skierniewicach (1992), Puławach (1997)

Naukowy staż zagraniczny odbyły następujące osoby: prof. dr hab. Janusz Lipecki (1967-1968, USA, Geneva, NY; 1978, 5 tygodni, Wielka Brytania, East Malling); dr hab. Stanisław Wociór (1968, Wielka Brytania, Londyn), prof. dr hab. Justyna Wieniarska 1978, Bułgaria, Kostinbrod), dr Joanna Szwedo (1987, RFN, Bonn; 1993, Włochy, Laimburg), dr Iwona Szot ( 1998, Norwegia, Loftus).

Wyrazem zaufania i wysokiej oceny pracowników Katedry było powierzenie funkcji: prodziekana (1975-1978) oraz dziekana Wydziału Ogrodniczego — prof. dr hab. Januszowi Lipeckiemu (1978-1980), prodziekana Wydziału Rolniczego - prof. dr Stanisławowi Zaliwskiemu (1953-1956) oraz prodziekana Wydziału Ogrodniczego – prof. dr hab. Justynie Wieniarskiej (1995- 2002).

Pracownicy Katedry szczególnie aktywnie współpracują z sadownikami praktykami. Uzyskiwane wyniki badań często udostępniane są producentom znacznie wcześniej niż publikuje się je w formie prac naukowych. Wszyscy pracownicy naukowi Katedry prowadzili i prowadzą doradztwo i upowszechnianie osiągniętych wyników (wykłady, pogadanki, porady, konsultacje, lustracje w terenie, publikacje w prasie fachowej, np. Sad Nowoczesny, Szkółkarstwo, Owoce Warzywa Kwiaty, Hasło Ogrodnicze).